به گزارش «خبرنامه دانشجویان ایران»؛ مدتی است که هشدارهای جدی از سوی متخصصان و اساتید دانشگاه در خصوص پیامدهای کاهش علاقه دانشآموزان به تحصیل در گروه ریاضی - فیزیک شنیده میشود. با این حال، دانشآموزان و خانوادههایشان همچنان به خیل مشتاقان رشتههای علوم تجربی میپیوندند و هر ساله پشت دروازههای کنکور تجربی صف میکشند.
اما چه شد که جامعهای که در دهههای گذشته، تحصیل در رشته ریاضی - فیزیک را یک ارزش تلقی میکرد، اکنون چنین چرخشی را تجربه میکند؟ آیا جامعه بهسوی عقلانیت بیشتر حرکت کرده و در انتخاب رشته تحصیلی با دقت و وسواس بیشتری تصمیم میگیرد؟
دستیابی به استقلال علمی بدون تربیت نخبگان در حوزههای ریاضی ناممکن است
محمد باقر اسدی رئیس دانشکده ریاضی، آمار و علوم کامپیوتر دانشگاه تهران با تاکید بر اینکه بدون تربیت نخبگان در حوزههای ریاضی و علوم کامپیوتر، دستیابی به استقلال علمی و اقتصادی ناممکن خواهد بود، اظهار داشت: در ایران، این روند به دلایلی همچون ضعف نظام آموزشی، کمارزش دانستن علوم پایه در رسانهها و آینده شغلی نامشخص، تشدید شده است.
ارزشهای اجتماعی به سوی ثروت و شهرت سریع سوق یافته است
استاد دانشگاه تهران در ادامه با بیان اینکه، به شکل آشکاری عوامل متعددی در کاهش علاقه جوانان به علوم پایه نقش دارند، افزود: این رشتهها بهویژه ریاضی مستلزم صبر، تلاش مداوم و تفکر عمیق است، در حالی که نسل امروز تحت تأثیر فرهنگ "فستفودی" و شبکههای اجتماعی، به دنبال نتایج سریع و راههای کمزحمت است.
اسدی اضافه کرد: همچنین ارزشهای اجتماعی در بسیاری از جوامع از جمله ایران، بهسوی ثروت و شهرت سریع مانند اینفلوئنسر شدن یا کسبوکارهای پرسود گرایش پیدا کرده و جایگاه علم و پژوهش تضعیف شده است.
وی معتقد است: دسترسی گسترده به منابع آموزشی از طریق اینترنت، پلتفرمها، ویدیوها، کتابهای دیجیتال و دورههای مجازی و برخط باعث شده که نسل جدید بتواند مستقل از چارچوبهای سنتی مدرسه به یادگیری بپردازد.
استاد دانشگاه تهران اظهار داشت: امروزه، ارزش علم صرفاً از سوی نهادهای رسمی منتقل نمیشود، بلکه در بستری پیچیده و چندوجهی شامل خانواده، جامعه، رسانه و فضای مجازی شکل میگیرد. اگر رسانهها و شبکههای اجتماعی بهدرستی مورد استفاده قرار گیرند، میتوانند به ابزاری نیرومند برای ارتقای جایگاه علم در ذهن و دل جوانان تبدیل شوند.
به اعتقادی وی، شبکههای اجتماعی مانند اینستاگرام، یوتیوب و تلگرام نقش دوگانهای دارند؛ از یک سو با تولید محتوای علمی جذاب، کوتاه و کاربردی میتوانند شوق علمی ایجاد کنند؛ اما از سوی دیگر، رواج محتواهای سطحی، غلط یا شبهعلمی، بهویژه زمانیکه توسط افراد غیرمتخصص ارائه میشود، میتواند اعتبار علم را خدشهدار کند.
عوامل مؤثر بر کاهش علاقه به رشتههای علوم پایه
اما رئیس دانشکده ریاضی، آمار و علوم کامپیوتر دانشگاه تهران در پاسخ به این سوال که مهمترین عوامل موثر بر کاهش علاقه به رشته های علوم پایه در کشورمان کدامند نخستین عامل را اقتصادی عنوان کرد و افزود: متاسفانه این رشته ها در جامعه بازار کار محدود دارند و مشاغل مرتبط با علوم پایه، بهویژه ریاضی محض، نسبت به رشتههای کاربردی درآمد کمتری دارند.
اسدی همچنین نبود ارتباط میان دانشگاه و صنعت را یکی از عوامل مهم افزایش حجم بیکاری رشته های علوم پایه عنوان کرد و گفت: فقدان نظام حمایت از پژوهشگران باعث شده که خروجی این رشتهها در بازار کار، کاربرد چندانی نداشته باشد.
وی در ادامه دومین عامل کاهش علاقه به رشته های علوم پایه را عامل فرهنگی و اجتماعی دانست و در توضیح بیشتری افزود: متاسفانه وجود یک نگرش منفی نسبت به ریاضی باعث شده است که بسیاری ریاضیات را سخت، بیکاربرد و خشک تلقی کنند.
رئیس دانشکده ریاضی، آمار و علوم کامپیوتر دانشگاه تهران در ادامه گفت: از طرفی ستایش بیش از حد از رشتههای پزشکی نیز بی تاثیر نبوده است به طوریکه خانوادهها اغلب بر ورود فرزندانشان به رشتههای پزشکی پافشاری میکنند.
اسدی همچنین عوامل آموزشی را از دیگر دلایل کاهش علاقه به رشته های علوم پایه عنوان و روشهای تدریس سنتی و حفظمحور را از آن جمله دانست و افزود: آموزش ریاضی در مدارس عمدتاً فاقد جذابیت و خلاقیت است.
استاد دانشگاه تهران، نبود معلمان الهامبخش در حوزه آموزش را از دیگر دلایل بی انگیزه شدن دانش آموزان در کلاس های درس ذکر کرد و افزود: متاسفانه برخی معلمان خود علاقهای به ریاضیات نداشته و در نتیجه، توان انتقال مؤثر مطالب را ندارند.
وی با تاکید براینکه، عوامل روانشناختی نیز در کاهش علاقه به رشته های ریاضی و فیزیک بی تاثیر نبوده است، افزود: اضطراب بعضا کاذب برای درس ریاضی باعث شده این پدیده جهانی ترس، اجتناب و بیعلاقگی در دانشآموزان را به دنبال داشته باشد چراکه به علت درک ضعیف مفاهیم از پایه و ناتوانی در فهم اصول ابتدایی باعث ایجاد موانع ذهنی بلندمدت میشود.
اسدی در ادامه، نقش رسانهها و فضای مجازی را در علاقه مند کردن دانش آموزان به رشته های ریاضی بسیار اثرگذار دانست و گفت: نبود الگوسازی مناسب در این حوزه بی تاثیر نبوده است و افراد موفق در حوزه علوم پایه کمتر به جامعه معرفی شده اند.
وی همچنین گفت: از طرفی بعضا شاهد ترویج کلیشههای نادرست در رسانه هستیم به طوریکه ریاضیدانها اغلب بهعنوان افرادی منزوی و بیارتباط با زندگی واقعی معرفی میشوند.
رئیس دانشکده ریاضی، آمار و علوم کامپیوتر دانشگاه تهران ضمن تاکید بر جذابیت بصری رشتههای فناورمحور افزود: دانشآموزان بیشتر تمایل دارند مهارتهایی همچون برنامهنویسی را مثلا از یوتیوب بیاموزند تا اینکه به آموزش نظری خشک و سنتی مدرسه تن دهند.
وی در عین حال معتقد است که با وجود تمام این چالشها، نشانههایی از امیدواری نیز به چشم میخورد و یکی از مهمترین آنها، ظهور پدیده جهانی «هوش مصنوعی» است که در نگاه نخست، مرتبط با مهندسی کامپیوتر بهنظر میرسد؛ اما در واقع، بنیان آن بر علم داده و ریاضیات استوار است.
استاد دانشگاه تهران یادآورشد: با توجه به وابستگی فزاینده مشاغل آینده به فناوریهای نوین همچون هوش مصنوعی، فرصتی طلایی برای سیاستگذاران فراهم شده تا با برنامهریزی دقیق، فراهمسازی زیرساختهای آموزشی مناسب و ایجاد مشاغل مرتبط، مسیر جذب جوانان به رشتههای ریاضی - فیزیک را هموار کنند.
به گفته وی، این امر نهتنها میتواند تعادل میان گروههای آموزشی را بازگرداند، بلکه باعث کاهش فشار بر کنکور تجربی و ارتقای جایگاه علم در جامعه نیز خواهد شد.
به گزارش ایرنا، نوبت دوم آزمون سراسری دانشگاهها، مراکز آموزش عالی و دانشگاه آزاد اسلامی در مجموع ۸۲۲ هزار و ۹۵۳ نفر در گروههای آزمایشی پنجگانه روزهای پنجشنبه و جمعه ۲۶ و ۲۷ تیرماه در حوزههای امتحانی سراسر کشور برگزار میشود که از این تعداد ۶۴ درصد شرکتکنندگان، زن و ۳۶ درصد مرد هستند.
بر اساس اعلام سازمان سنجش آموزش کشور، در گروه آزمایشی علوم ریاضی در مجموع ۱۱۴ هزار و ۶۸۳ داوطلب ثبتنام کردهاند که از این تعداد ۴۲ هزار و ۱۲۸ نفر (۳۷ درصد) زن و ۷۲ هزار و ۵۵۵ نفر (۶۳ درصد) مرد هستند.
همچنین در رشته علوم انسانی ۲۱۲ هزار و ۹۳۰ نفر ثبتنام کردهاند که از این تعداد ۱۴۳ هزار و ۶۴۲ نفر ( ۶۷ درصد) زن و ۶۹ هزار و ۲۸۸ نفر (۳۳ درصد) مرد هستند.
۱۵.۲ درصد متقاضیان مربوط به شهر تهران است. ۴۶.۶ درصد متقاضیان هم در نوبت اول مربوط به گروه علوم تجربی بود و در نوبت دوم ۴۸ درصد داوطلبان، متقاضی رقابت در گروه آزمایشی علوم تجربی است و این گروه، امسال هم بیشترین متقاضیان را دارد.
